Nghệ sĩ người Nam Phi chia sẻ về việc psytrance, lối sống tỉnh táo (sobriety) và một quy trình chuẩn bị khắt khe đóng vai trò quan trọng trong những màn trình diễn đầy năng lượng của cô.

Chúng ta đôi khi có một mối quan hệ khá phức tạp với thứ âm nhạc mà mình từng mê mẩn thời trẻ. Bạn có thể bồi hồi nhớ lại những cảm xúc mãnh liệt mà nó từng gợi ra, nhưng cũng có thể cảm thấy hơi "ngượng" vì gu âm nhạc thời thơ ấu của mình.

Rất may cho các tín đồ hard techno trên toàn thế giới, Lee Ann Roberts không nghĩ như vậy. Nữ nghệ sĩ người Nam Phi không chỉ giữ nguyên tình yêu với dòng nhạc psytrance mà cô từng quẩy hết mình thời thiếu niên, mà thứ âm thanh đó giờ đây đã trở thành một phần không thể tách rời trong cách cô DJ và sản xuất âm nhạc. Sau vài lần tiến hóa về phong cách trong 10 năm qua, Lee Ann cho biết hiện tại cô đã đáp xuống "mảnh đất thể hiện chân thực nhất bản thân tôi [với tư cách là một nghệ sĩ]".

Để truyền tải trọn vẹn cường độ và cảm xúc trong phong cách của mình, Lee Ann chọn cách chuẩn bị thật kỹ lưỡng. Cô nghiên cứu, chỉnh sửa và đánh dấu các bản nhạc của mình trong rekordbox để luôn biết cách đi đến những đoạn đắt giá nhất một cách nhanh chóng và hiệu quả. Có những lúc Lee Ann "lướt" qua tới 30 bài hát chỉ trong một giờ, và cô luôn mang theo một lượng nhạc khổng lồ — điều này khiến việc xây dựng một quy trình chuẩn bị kín kẽ trở thành yếu tố sống còn.

Lối sống tỉnh táo (sobriety) cũng làm sắc bén thêm tay nghề của Lee Ann. Như chúng ta sẽ tìm hiểu dưới đây, cô cảm thấy một cái đầu lạnh trong cabin DJ đã nâng tầm cuộc chơi của cô về mọi mặt. "Thật buồn cười vì nhiều người nghĩ họ chơi nhạc hay hơn khi có chất kích thích, nhưng tôi nghĩ đó là vì họ chưa bao giờ thực sự trải nghiệm việc DJ khi hoàn toàn tỉnh táo, nên họ cứ tự cho là mình chơi tốt hơn," cô chia sẻ.

Như bạn sẽ cảm nhận được từ bài phỏng vấn dưới đây — bao gồm các chủ đề từ mix nhạc ở tốc độ cao, đọc vị đám đông cho đến việc chuyển đổi dòng nhạc — Lee Ann là một người suy nghĩ rất sâu sắc về công việc DJ và luôn tìm cách hoàn thiện bản thân.

Bạn trưởng thành từ cộng đồng psytrance của Nam Phi. Năng lượng trên sàn nhảy tại những buổi tiệc đó như thế nào?

Điều tôi yêu thích ở cộng đồng psytrance Nam Phi là nó chưa bao giờ xoay quanh DJ. Đó là về trải nghiệm, âm nhạc và tính cộng đồng. Hầu hết các buổi tiệc đều diễn ra ngoài trời, thường ở những không gian thiên nhiên tuyệt đẹp, và mọi người đến đó để kết nối, nhảy múa và phiêu theo khoảnh khắc thay vì đứng quay mặt về phía sân khấu.

Chắc chắn là vẫn có sự tôn trọng dành cho các DJ, nhưng không đến mức trở thành tâm điểm tuyệt đối như bạn thấy ở một số bối cảnh nhạc điện tử ngày nay. Chính sàn nhảy mới là trung tâm. Nhìn lại, tôi nghĩ điều đó đã ảnh hưởng lớn đến mình. Nó dạy tôi rằng âm nhạc phải luôn đứng đầu và việc tạo ra một trải nghiệm chung quan trọng hơn nhiều so với việc trở thành trung tâm của sự chú ý.

Bạn có học được điều gì từ thời làm DJ phát thanh (Radio DJ) để áp dụng vào Club DJ không?

Chắc chắn rồi. Radio đã dạy tôi tầm quan trọng của dòng chảy (flow), nhịp độ và cách dẫn dắt người nghe vào một chuyến đi. Dù bạn không đứng trước đám đông bằng xương bằng thịt, bạn vẫn có trách nhiệm giữ chân sự chú ý của ai đó và tạo ra một bầu không khí. Nó cũng dạy tôi cách suy nghĩ sâu sắc hơn về việc chọn bài và cách tích tụ năng lượng theo thời gian, thay vì chỉ chăm chăm săn tìm những khoảnh khắc bùng nổ tức thì. Những bài học đó đã đi theo tôi và định hình rõ rệt cách tôi tiếp cận các set nhạc ngày nay.

Bạn có nhớ bộ thiết bị đầu tiên mình tập DJ không? Điều gì là khó khăn nhất khi mới bắt đầu?

Bộ thiết bị đầu tiên tôi tập là một cặp Pioneer CDJ-800 MK2 và mixer Numark DM950. CDJ-800 hồi đó vẫn xài đĩa CD và cảm giác lúc đó đúng nghĩa là "đồ thật". Tôi nghĩ việc học trên bộ thiết bị như vậy dạy bạn nghệ thuật DJ đích thực. Bạn bắt buộc phải hiểu về cấu trúc nhịp, canh thời gian, chọn bài và beatmatching ở một cấp độ sâu hơn rất nhiều vì chẳng có mấy công nghệ làm hộ bạn cả.

Bạn từng khẳng định tên tuổi với tư cách là một DJ/Producer chơi dòng nhạc Deep, Minimal. Điều gì dẫn đến quyết định chuyển hướng sang phong cách khác? Sự chuyển giao đó có khó khăn không?

Tôi chưa bao giờ coi đó là một quyết định chuyển hướng có tính toán, mà nó giống như một sự tiến hóa tự nhiên của tôi với tư cách nghệ sĩ. Âm thanh Deep, Minimal là một phần lớn trong hành trình của tôi và giúp tôi định hình danh tính, nhưng theo thời gian, tôi thấy mình muốn thể hiện một dải cảm xúc và năng lượng rộng hơn. Cội nguồn của tôi vốn từ psytrance Nam Phi, nên theo nhiều cách, âm thanh nặng hơn, dồn dập hơn mà tôi làm ngày nay giống như việc quay trở lại với thứ vốn đã luôn là một phần trong tôi.

Sự chuyển giao không phải không có thách thức. Mỗi khi bạn thay đổi, luôn có rủi ro là một số người sẽ không đi tiếp cùng bạn. Nhưng tôi nghĩ sự chân thật là điều quan trọng nhất. Tôi luôn cố gắng đi theo những gì thực sự làm mình hào hứng và truyền cảm hứng sáng tạo, thay vì chạy theo xu hướng hay kỳ vọng. Nhìn lại, đó hoàn toàn là quyết định đúng đắn vì âm nhạc tôi đang làm hiện tại cảm giác như sự thể hiện chân thực nhất về con người tôi.

Bạn có lời khuyên nào cho các DJ đang định chuyển hướng tương tự không?

Lời khuyên lớn nhất của tôi là hãy đảm bảo bạn làm điều đó vì đúng lý do. Đừng đổi hướng chỉ vì nó đang là mốt hay vì bạn nghĩ đó là thứ mọi người muốn nghe. Hãy làm vì nó phản ánh đúng vị trí sáng tạo của bạn hiện tại.

Cũng cần chấp nhận rằng không phải ai cũng sẽ đồng hành cùng bạn trên con đường mới, và điều đó hoàn toàn ổn. Nghệ sĩ nào cũng phải tiến hóa. Quan trọng nhất là hãy tin vào bản năng của mình. Những nghệ sĩ truyền cảm hứng cho tôi nhiều nhất là những người không sợ mạo hiểm và đi theo con đường riêng ngay cả khi đó không phải là lựa chọn dễ dàng hay phổ biến.

Bạn sẽ mô tả phong cách của mình dạo này như thế nào?

Dạo này tôi sẽ mô tả âm thanh của mình là psy-techno mang hơi hướng Mainstage. Kết hợp năng lượng thôi miên và nhịp điệu dồn dập của psytrance với sức mạnh, độ nảy (groove) và cường độ của techno, trong khi vẫn giữ được phần lõi giàu cảm xúc và giai điệu. Đó là âm nhạc được thiết kế cho những khoảnh khắc lớn và sân khấu lớn, nhưng không làm mất đi tính câu chuyện và chuyến hành trình vốn luôn quan trọng với tôi.

Bạn từng nói về việc có một "vai diễn/nhân vật trên sân khấu" khi làm DJ. Bạn có luôn nhập vai được không?

Khi bước lên sân khấu, tôi không cảm thấy mình đang biến thành một nhân vật khác, mà thực ra tôi cảm thấy mình được là chính mình hơn. Đó không phải là thứ tôi cố tình bật lên hay tạo ra; nó xảy ra rất tự nhiên. Năng lượng, âm nhạc và sự kết nối với đám đông bộc lộ khía cạnh đó trong tôi.

Bạn từng đề cập đến việc chuyển sang làm DJ khi hoàn toàn tỉnh táo. Giờ vẫn vậy chứ? Nó ảnh hưởng thế nào đến cách bạn chơi nhạc?

Đúng vậy, tôi chơi nhạc hoàn toàn tỉnh táo. Tôi không bao giờ uống rượu khi đang DJ. Nói thật, tôi thấy mình DJ hay hơn nhiều khi tỉnh táo. Thật buồn cười vì nhiều người nghĩ họ chơi hay hơn khi có chút chất kích thích, nhưng tôi nghĩ đó là vì họ chưa bao giờ thực sự trải nghiệm việc DJ khi tỉnh táo.

Đối với tôi, ngược lại hoàn toàn. Tôi hiện diện rõ hơn, tập trung hơn và kết nối sâu sắc hơn với những gì đang diễn ra trên sàn nhảy. Tôi có thể di chuyển giữa các ý tưởng trong đầu, nghĩ trước vài bước và đưa ra quyết định tốt hơn về hướng đi của set nhạc. Khả năng mix nhạc của tôi chặt chẽ hơn, căn nhịp chuẩn hơn và thậm chí khía cạnh kỹ thuật cũng tự nhiên hơn.

Bạn từng nói có khi mình chơi khoảng 30 bài trong một giờ. Bạn thích điều gì ở cách chơi này?

Tôi thích chơi kiểu này vì nó cho phép tôi duy trì chính xác dòng chảy và năng lượng mà mình hướng tới. Tôi thường dùng Hot Cues, bỏ qua một số đoạn và nhảy qua lại giữa các phần khác nhau của bài hát.

Đối với tôi, đó không phải là việc cố nhét càng nhiều bài càng tốt, mà là giữ cho chuyến hành trình luôn lôi cuốn. Nếu tôi cảm thấy một bài hát đã mang lại đủ điều tôi muốn, tôi sẽ chuyển sang ý tưởng tiếp theo chứ không bật hết bài chỉ vì thói quen. Tôi coi các bản nhạc giống như những bộ sưu tập các khoảnh khắc và công cụ để kể chuyện, hơn là một thứ lúc nào cũng phải phát từ đầu đến cuối đúng như bản gốc.

Làm thế nào để xây dựng một set Peak-time Techno mà không biến nó thành một đường thẳng bằng phẳng kéo dài?

Tất cả nằm ở sự tương phản (contrast). Nếu mọi thứ đều ở mức 100% suốt thời gian, thì sẽ chẳng còn gì cảm giác mạnh mẽ nữa. Ngay cả trong một set peak-time, tôi liên tục tạo ra sự căng thẳng (tension) và xả lực (release). Điều đó không nhất thiết là hạ năng lượng xuống; nó có thể đơn giản là thay đổi độ nảy (groove), đưa vào một chất âm (texture) khác, rút bớt các yếu tố trong một khoảnh khắc hoặc tạo ra sự chờ đợi trước khi đưa đám đông vào bùng nổ tiếp theo.

Bạn đọc được gì từ đám đông khi quyết định bài tiếp theo?

Tôi liên tục quan sát đám đông và tìm kiếm những thay đổi nhỏ trong năng lượng. Không chỉ là mọi người có đang nhảy hay không, mà là họ nhảy như thế nào, họ phản ứng ra sao với những âm thanh nhất định, họ có đang hoàn toàn nhập tâm không. Đôi khi đám đông muốn cường độ mạnh hơn, nhưng đôi khi họ cần một khoảng lặng để thở trước khi bạn có thể đưa họ lên tầm cao mới. Đó là một cuộc trò chuyện với hàng ngàn người mà không cần nói một lời.

Bạn có luôn biết bài đầu tiên mình sẽ chơi trước khi bước vào cabin không?

Thường thì tôi không quyết định cho đến khi đã đứng trong cabin. Nhiều yếu tố phụ thuộc vào sự kiện, khung giờ và năng lượng trong phòng. Tôi thích dành một phút để "thám thính" bầu không khí, xem DJ trước để lại sàn nhảy ra sao và cảm nhận xem đám đông đang phản ứng với cái gì. Tôi luôn thích dành khoảng trống cho sự bộc phát ngẫu nhiên.

FX (Hiệu ứng) đóng vai trò gì trong các buổi trình diễn của bạn?

Tôi dùng FX khá nhiều nhưng luôn có ý đồ rõ ràng. Với tôi, chúng ở đó để tôn lên những gì đang diễn ra, chứ không phải để trở thành tâm điểm của màn trình diễn.

Trên chiếc RMX-1000, tính năng tôi dùng nhiều nhất có lẽ là X-Pad. Dù là tiếng snare, kick hay các phần gõ (percussion) khác, nó cho phép tôi thêm năng lượng một cách tự nhiên và bổ trợ cho những gì đang có trong bản mix.

Điều gì thu hút bạn sử dụng bàn mixer DJM-V10?

Ban đầu là do tò mò. Nhưng khi tự mình trải nghiệm, tôi nhanh chóng hiểu tại sao nhiều người lại chuyển sang dùng nó. Ngoài chất lượng âm thanh, việc có 6 channel mang lại cho tôi sự linh hoạt hơn rất nhiều. Nó cực kỳ hợp với cách tôi DJ: dùng Hot Cues, loops, chồng nhiều lớp âm thanh (layering) và liên tục nhào nặn năng lượng.

Bạn có hệ thống cụ thể nào để thu thập và sắp xếp âm nhạc không?

Tôi dùng rekordbox. Nhìn vào thư viện của tôi, hầu hết mọi người sẽ bảo nó chẳng ngăn nắp chút nào. Nhưng nó có lý với tôi, và đó là điều quan trọng nhất. Qua nhiều năm, tôi tự phát triển cách sắp xếp playlist và bài hát theo bản năng. Vì dành quá nhiều thời gian cho âm nhạc, tôi thuộc lòng vị trí của từng thứ.

Quy trình tìm nhạc của bạn đã thay đổi thế nào từ khi trở thành DJ chuyên nghiệp?

Thay đổi khá nhiều. Hồi mới bắt đầu, tìm nhạc chỉ đơn giản là tìm những bài tôi cá nhân yêu thích. Ngày nay, ngoài việc tìm nhạc làm mình hào hứng, tôi còn lắng nghe dưới góc nhìn của một DJ: suy nghĩ xem bài này sẽ hoạt động thế nào trên sàn nhảy, nó nằm ở đâu trong một set nhạc và nó tạo ra năng lượng gì. Tôi cũng nhận được nhiều nhạc hơn (promo, demo,...), nên khâu sàng lọc phải cực kỳ khắt khe.

Bạn thích mang theo rất nhiều nhạc khi đi diễn. Làm sao để cân bằng giữa việc có nhiều lựa chọn và không bị ngợp?

Tôi thà chuẩn bị thừa còn hơn thiếu. Cách tôi DJ giống như chơi cờ vua vậy — tôi liên tục nghĩ trước vài nước nhưng đồng thời phản ứng với những gì xảy ra ngay lúc đó. Nếu đột nhiên nảy ra một ý tưởng mà không tìm thấy bài hát vì không mang theo, điều đó sẽ dập tắt dòng chảy sáng tạo. Có một kho nhạc lớn cho tôi sự tự do để bộc phát và thích nghi với đám đông.

Bạn có những mục tiêu nào với tư cách là một DJ mà mình vẫn đang hướng tới không?

Chắc chắn rồi. Tôi nghĩ khoảnh khắc bạn cảm thấy mình đã đạt được mọi thứ có lẽ là lúc bạn ngừng phát triển. Mục tiêu của tôi hiện tại không chỉ là chơi ở những show lớn hơn, mà là liên tục phát triển âm thanh, nâng tầm thương hiệu NowNow thành một nền tảng hỗ trợ các nghệ sĩ khác. Sự tò mò luôn là động lực lớn nhất của tôi, và luôn có một nấc thang tiếp theo để chinh phục.